Het kasboek gaat nu via een Excel-blad met een macro. Kan de app dat
bestand maken, precies zoals de boekhouding het verwacht?
Bij een café ging het kasboek jarenlang via een rekenblad. Je vult de week in, je drukt op een knop, de macro maakt een bestand en dat bestand gaat naar de boekhouding. Het werkte. Niemand wist nog precies waarom.
Wij bouwden een app die diezelfde week-kasstaat maakt. Niet "iets vergelijkbaars": hetzelfde bestand, byte voor byte, zodat er aan de boekhoudkant niets hoeft te veranderen. Het staat gebouwd. De klant blijft anoniem en er staan hier geen bedragen, prijzen of marges.
Dat bleek een nuttige oefening, want een macro is een eerlijke specificatie. Hij kan niet vaag doen.
Het formaat is het contract
Het bestand is een CSV met negen kolommen: de kasrekening, een omschrijving van de kas, een transactiecode, een tegenrekening, de naam daarvan, de datum, een omschrijving, een bedrag en het saldo van de kas na die regel. Per week een paar regels, elk met een omschrijving in de vorm "SOORT WEEK nummer jaartal", en als datum de zondag van die week.
De opmaak is waar het bij dit soort dingen op stuk gaat: puntkomma als scheidingsteken, decimale komma, geen duizendtallen, een Windows-regeleinde, en de oude Windows-tekenset in plaats van UTF-8. Juist geen BOM, dus. Dat is precies omgekeerd aan het importbestand dat we voor een ander boekhoudpakket maken, waar een BOM wel moet. Eén bestemming, één export, en de verschillen opschrijven.
We maken het bestand ook met dezelfde naam per week. Dat klinkt als een detail totdat iemand drie weken naast elkaar in een map heeft staan.
De verrassing: de kolom die niets doet
Hier gingen we bijna de fout in. Het bestand heeft een kolom Tegenrekening, met netjes een nummer erin. Je zou denken dat die bepaalt waar het bedrag heen gaat.
Dat is niet zo. Het boekhoudpakket kijkt naar de transactiecode en bepaalt daar zelf de tegenrekening bij. De kolom in het bestand is in de praktijk documentatie voor de mens die het bestand opent.
We vonden dat doordat de nummers in het rekenblad niet overeenkwamen met waar de bedragen in de boekhouding terechtkwamen. Eén code boekte in het pakket consequent op een andere rekening dan in het blad stond. De macro was niet fout, en de boekhouding ook niet. Er stond alleen een verouderd nummer in een kolom die toch niet gelezen wordt.
De les: als je een bestaand bestandsformaat namaakt, controleer dan niet of je bestand op het origineel lijkt, maar waar het ding dat het inleest de bedragen neerzet. Dat is niet hetzelfde.
Zo kregen we per transactiecode de echte bestemming op papier: omzet tegen het hoge tarief en tegen het lage tarief, waarbij het pakket zelf het btw-deel uit het bedrag haalt, pinbetalingen, cadeaupassen en contante uitgaven. Vijf codes, vijf bestemmingen, één keer uitgezocht.
Het teken
Het mooiste stukje zat in de cadeaupas. In het rekenblad staat die in een kolom die als aftrekpost wordt gebruikt, en de kas wordt berekend als het ene minus het andere. Praktisch betekent dat: wie het blad invult, moet daar ingeleverd min verkocht typen. Niet verkocht min ingeleverd.
Dat is geen fout in de macro. Het is een conventie die één keer is bedacht en daarna nooit meer is opgeschreven. En het is precies het soort ding dat je elke week met de hand goed moet doen.
Onze app rekent het zelf uit, vanuit de richting van de kas: wat er is verkocht, min wat er is ingeleverd. Er is geen veld waar iemand een teken kan omdraaien.
Dit is de kern van waarom dit soort koppelingen zin heeft. Niet omdat het rekenblad niet werkte. Omdat elke week dezelfde vier beslissingen door een mens worden genomen, en één van die beslissingen een teken is.
Hoe je weet dat het klopt
Een CSV die lijkt op het origineel bewijst niets. De toets die we gebruiken is de enige die telt: het kasboek van een week moet eindigen op hetzelfde kassaldo als de boekhouding voor diezelfde week, tot op de cent.
Dat is een harde toets, want hij raakt alles tegelijk: de codes, de tekens, de btw-splitsing en het eindsaldo waarmee de volgende week begint. Klopt hij voor één week, dan weet je dat de hele keten goed staat. Klopt hij een cent niet, dan heb je een afrondings- of tekenprobleem en geen formaatprobleem.
Twee dingen zitten bewust niet in de weekstaat, en dat moet je weten voordat je gaat zoeken:
De afstorting naar de bank. Die komt via het bankafschrift binnen en moet daarna nog van de kas af. Hij hoort niet in de kasstaat, en als je hem erin zet, klopt je saldo twee keer niet.
Losse bonnetjes van vroeger. In dit geval werden die een tijd lang rechtstreeks vanaf het bonnetje geboekt en pas later via de regel voor contante uitgaven. Als je over een oude periode controleert, kijk je dus naar twee verschillende werkwijzen. Dat is geen fout in je export.
Wat we zouden meenemen naar een volgende
Lees de macro, niet de handleiding. Het rekenblad is wat er echt gebeurt. De handleiding beschrijft wat iemand van plan was.
Zoek de conventies die niemand heeft opgeschreven. Tekens, afrondingen, welke kolom ongebruikt is, welk veld altijd leeg blijft. Daar zit het werk.
Neem geen veld over omdat het in het origineel staat. Vraag per veld wie het leest.
Bouw één harde eindtoets. Niet tien kleine controles op losse velden, maar één getal dat alles samenvat.
Veelgemaakte fouten
Het bestand "modern" maken. UTF-8 met een BOM en een komma als scheidingsteken is netter en werkt niet. Kopieer het formaat precies.
Vertrouwen op een kolom die er officieel uitziet. Controleer waar de bedragen echt landen, niet wat er in de kolom staat.
Het teken overnemen uit het rekenblad. Reken het uit vanuit de richting die je begrijpt, zodat niemand het kan omdraaien.
Alleen de export testen. Een geldige CSV die op de verkeerde rekeningen uitkomt, is nog steeds fout.
De afstorting in de kasstaat zetten. Die komt via de bank.
Een oude periode gebruiken als ijkpunt zonder te vragen of de werkwijze toen dezelfde was. Dan zoek je een fout in je eigen code die er niet zit.
Wat een koppeling op dit pakket kan doen, staat op Nmbrs koppelen. De eigenaardigheden van die API staan in de Nmbrs Accounting-API. Wil je een bestaand rekenblad vervangen door iets dat het zelf uitrekent, kijk dan op maatwerk.